Przejdź do treści
ANTARESDividend Builder

Nauka

Rynki światowe: do czego służą i jak się zmieniły

Każdy rynek pełni swoją funkcję w gospodarce światowej. Zrozumienie, kto handluje i dlaczego, pomaga zrozumieć, dlaczego cena się porusza.

Wielkość rynków

Szacunkowa wartość rynków światowych w bilionach dolarów. Dla forexu — obrót z jednego dnia: przewyższa roczny PKB Niemiec.

  • Obligacje140 bln $
  • Akcje115 bln $
  • Złoto (całe wydobyte)18 bln $
  • Forex: obrót 1 dnia7,5 bln $
  • Kryptowaluty3,3 bln $

Szacunki na koniec 2024 r.: SIFMA, World Federation of Exchanges, World Gold Council, BIS Triennial Survey 2022, CoinGecko. Zaokrąglone.

Do czego służy każdy rynek

Forex

Układ krwionośny handlu światowego

Firmy płacą za import, turyści wymieniają pieniądze, banki centralne zarządzają rezerwami. Kursy odzwierciedlają różnicę stóp procentowych i kondycję gospodarek.

Co porusza ceną

  • Stopy banków centralnych
  • Inflacja
  • Bilans handlowy

Około 88% wszystkich transakcji walutowych obejmuje dolara amerykańskiego.

Metale

Ochrona przed inflacją i kryzysami

Złoto od tysiącleci przechowuje wartość. Banki centralne trzymają je w rezerwach, a inwestorzy kupują, gdy rośnie niepewność.

Co porusza ceną

  • Realne stopy procentowe
  • Dolar
  • Zakupy banków centralnych

Całe złoto wydobyte w historii — około 216 tys. ton — zmieściłoby się w sześcianie o krawędzi ok. 22 metrów.

Energia

Paliwo gospodarki

Ropa i gaz decydują o kosztach transportu, produkcji i ogrzewania. Cena reaguje na OPEC+, zapasy i geopolitykę.

Co porusza ceną

  • Decyzje OPEC+
  • Zapasy
  • Popyt światowy

W kwietniu 2020 r. kontrakt terminowy na WTI po raz pierwszy spadł poniżej zera — do ok. −37 $ za baryłkę.

Indeksy

Termometr gospodarki

Indeks to koszyk największych spółek. S&P 500 obejmuje około 80% wartości giełdy USA.

Co porusza ceną

  • Zyski spółek
  • Stopy procentowe
  • Oczekiwania wzrostu

S&P 500 powstał w 1957 r.; w latach 2000–2024 wzrósł ponad czterokrotnie.

Akcje z USA

Kapitał dla firm

Kupując akcję, stajesz się współwłaścicielem spółki. Cena odzwierciedla oczekiwane przyszłe zyski — dlatego wyniki kwartalne są tak ważne.

Co porusza ceną

  • Wyniki kwartalne
  • Prognozy spółki
  • Wiadomości z branży

Pierwsze akcje na świecie wyemitowała Holenderska Kompania Wschodnioindyjska w 1602 r.

Krypto

Nowe aktywa cyfrowe

Bitcoin powstał jako pieniądz bez pośredników. Dziś kryptowaluty to osobna klasa aktywów z wysoką zmiennością i handlem całą dobę.

Co porusza ceną

  • Napływy do ETF
  • Regulacje
  • Apetyt na ryzyko

W styczniu 2024 r. w USA dopuszczono do obrotu pierwsze spotowe ETF na bitcoina.

25 lat rynków na jednym wykresie

Najedź na wykres, aby zobaczyć wartość w każdym roku. W trybie „Porównaj” — w ile zamieniłoby się 1000 $.

200040006000200020032006200920122015201820212024
Początek (2000)
1320
Koniec (2024)
5882
Zmiana
+346%
Średnio rocznie
+6,4%
Najlepszy rok (2013)
+30%
Maks. spadek
-38%

Wartości na koniec roku (Brent — średnia cena roczna), zaokrąglone. Dane orientacyjne; wyniki historyczne nie gwarantują przyszłych.

Kto rządzi na forexie

Udział walut w światowym obrocie. W każdej transakcji uczestniczą dwie waluty, dlatego suma wynosi 200%.

200%
  • USD · Dolar amerykański88%
  • EUR · Euro31%
  • JPY · Jen japoński17%
  • GBP · Funt brytyjski13%
  • CNY · Juan chiński7%
  • AUD · Dolar australijski6%
  • CAD · Dolar kanadyjski6%
  • CHF · Frank szwajcarski5%

Źródło: Bank Rozrachunków Międzynarodowych (BIS), Triennial Central Bank Survey, 2022.

Kamienie milowe historii

Wydarzenia, które ukształtowały dzisiejsze rynki finansowe.

  1. 1602

    Pierwsze akcje

    Holenderska Kompania Wschodnioindyjska emituje akcje — w Amsterdamie powstaje pierwsza giełda.

  2. 1792

    Powstanie NYSE

    Porozumienie Buttonwood 24 maklerów z Wall Street daje początek Nowojorskiej Giełdzie Papierów Wartościowych.

  3. 1929

    Wielki kryzys

    Krach na giełdzie USA otwiera najgłębszy kryzys gospodarczy XX wieku.

  4. 1944

    Bretton Woods

    Dolar zostaje powiązany ze złotem po 35 $ za uncję, a pozostałe waluty z dolarem.

  5. 1960

    Powstanie OPEC

    Kraje eksportujące ropę łączą się, by wpływać na ceny światowe.

  6. 1971

    Koniec standardu złota

    USA przestają wymieniać dolary na złoto. Kursy stają się płynne — rodzi się współczesny forex.

  7. 1987

    Czarny poniedziałek

    Dow Jones traci 22,6% w jeden dzień — największy dzienny spadek w historii.

  8. 1999

    Pojawia się euro

    Jedenaście krajów Europy przyjmuje wspólną walutę; EUR/USD staje się najczęściej handlowaną parą.

  9. 2000

    Bańka internetowa

    Nasdaq traci niemal 80% w dwa i pół roku po boomie internetowym.

  10. 2008

    Światowy kryzys finansowy

    Upada Lehman Brothers, banki centralne obniżają stopy niemal do zera.

  11. 2009

    Pierwszy bitcoin

    Satoshi Nakamoto uruchamia sieć bitcoin — zaczyna się historia kryptowalut.

  12. 2020

    Pandemia

    Najszybszy krach w historii i równie szybkie odbicie. WTI na chwilę spada poniżej zera.

  13. 2024

    ETF na bitcoina i rekordy złota

    W USA startują spotowe ETF na bitcoina, a złoto bije rekordy wszech czasów.

Gotowy, by zacząć?

Rejestracja zajmuje kilka minut. Konto transakcyjne otworzy się w panelu klienta.